1. Tosach Feidhme & Treoracha roimhe seo
2. Raon feidhme
3. Cineálacha Liosta agus Suíonna
4. Páirtithe
5. Croídhualgais (Ionracas, Fiosrúchán, Nochtadh & Dícheall)
6. Pléadálacha
7. Mionnscríbhinní & Aistriúcháin
8. Gach Ábhar Ábhartha a Chur mar Fhoilseáin
9. Iarratais ar Chead (Dátaí, Aighneachtaí Ceada & Riachtanais Ex Parte)
10. Ordú chun Cead a Dheonú agus Imeachtaí a Sheirbheáil
11. Comhdú Leictreonach & Cumarsáid (Riail Aontaithe)
12. Páipéir a thaisceadh (Réamhchead agus Éisteacht Iomlán)
13. Dul Chun Cinn Cáis Réamhcheada (Liostaí Cláraitheora Breithiúna)
14. Páipéir Fhreasúra
15. Iarratais Eatramhacha, Idirbhreitheacha & Nós Imeachta
16. Leasuithe
17. Aighneachtaí Dlí Scríofa (Formáid, Uainiú & Hipearnascú)
18. Teorainneacha Ama ar Aighneachtaí ó Bhéal
19. Glaoch Déardaoin
20. Oibleagáidí Ginearálta na gCleachtóirí
21. Páipéir a Tharchur i gcás ina ndéantar Neamhdhleathacht Fhéideartha a Nochtadh
22. Cead chun Achomharc a Dhéanamh
23. Neamhchomhlíonadh
Déanaimse, David Barniville, Uachtarán na hArd-Chúirte, leis seo an Treoir Chleachtais seo a leanas a eisiúint de réir údarás ginearálta Uachtarán na hArd-Chúirte agus de réir alt 11(12) agus (13) den Acht um an Dlí Sibhialta agus an Dlí Coiriúil (Forálacha Ilghnéitheacha), 2020.
1. Tosach Feidhme & Treoracha roimhe seo
(1) Tiocfaidh an Treoir Chleachtais seo i ngníomh ar 3 Meitheamh 2026 agus beidh feidhm aici maidir le himeachtaí ar cuireadh tús leo roimh an dáta sin nó ina dhiaidh.
(2) Cúlghairtear Treoir Chleachtais HC 81 ar 1 Eanáir 2019 ar theacht i ngníomh don Treoir Chleachtais seo.
2. Raon feidhme
(1) Tá feidhm ag an Treoir Chleachtais seo (mura sonraítear a mhalairt) maidir le:
(a) aon imeachtaí lena n-áirítear faoiseamh faoi réir alt 5 den Acht um Inimircigh Neamhdhleathacha (Gáinneáil), 2000 (arna leasú);
(b) aon imeachtaí a bhaineann le tearmann, cosaint choimhdeach, inimirce, saoirse gluaiseachta, eadóirseacht, saoránacht, póstaí/comhpháirtíochtaí sibhialta/caidrimh a líomhnaítear a rinneadh chun buntáiste inimirce a fháil, nó ábhair ghaolmhara;
(c) aon imeachtaí a bhaineann le cearta dhlí an Aontais Eorpaigh a bhaineann le haon cheann de na nithe sin roimhe seo.
3. Cineálacha Liosta agus Suíonna
(1) Suíonn an Chúirt chun déileáil le hiarratais ar liostaí a bhaineann le Tearmann, Inimirce agus Saoránacht mar seo a leanas:
(a) Ex Parte – Liosta Réamhcheada Tearmainn: suíonn sé gach Luan sa téarma; suíonna breise (lena n-áirítear le linn saoire) de réir mar is gá.
(b) Liosta Toilithe Cláraitheoirí – Liosta Réamhcheada Tearmainn: Suíonn sé gach Céadaoin sa téarma.
(c) Liosta Breithiúna – Liosta Réamhcheada Tearmainn: suíonn sé gach Aoine sa téarma..
(d) Liosta Coinneála: liostaithe go tréimhsiúil roimh bhreitheamh Réamhcheada Tearmainn an Aoine nó mar a ordóidh aon bhreitheamh le seisin ar shlí eile.
4. Páirtithe
(1) Ainmneofar an tAire Dlí agus Cirt, Gnóthaí Baile agus Imirce mar fhreagróir in imeachtaí lena mbaineann an Treoir Chleachtais seo.
(2) Ainmneofar an Binse Achomhairc um Chosaint Idirnáisiúnta mar fhreagróir i gcás ina ndéanfar agóid i gcoinne cinnidh/moladh ó oifigeach cosanta idirnáisiúnta (lena n-áirítear an príomhoifigeach cosanta idirnáisiúnta) agus ina mbeidh sé faoi achomharc nó ina mbeidh achomharc beartaithe.
5. Croídhualgais (Ionracas, Fiosrúchán, Nochtadh & Dícheall)
(1) Tá dualgais leanúnacha iarrthóra maidir le ionracas, fiosrúchán, nochtadh agus dícheall ar chleachtóirí dlí agus ar pháirtithe don Chúirt.
(2) I gcás cleachtóirí, áirítear ar na dualgais sin gach beart iomchuí a dhéanamh chun treoracha iomlána a fháil maidir le fíorais ábhartha (go háirithe stair inimirce/cosanta an iarratasóra), fíorais agus údarás díobhálach a shainaithint agus aird a tharraingt orthu, agus a áirithiú nach gcuirfear an Chúirt amú. Is dualgais ghairmiúla iad sin, ní ceanglais nós imeachta amháin, agus baineann siad le gach iarratas (iarratais ex parte agus Airteagal 40.4 san áireamh).
(3) I gcomhlíonadh dhualgas an iarrthóra ar dhlíthithe, ba cheart imeachtaí a fhorasú ar mhionnscríbhinn arna mionnú ag an iarratasóir sula dtionscnófar an t-iarratas, mura n-ordóidh an Chúirt a mhalairt go sonrach. Ní mór na fíorais ábhartha go léir a bhaineann leis an tsaincheist os comhair na cúirte a leagan amach sa mhionnscríbhinn seo. Ní mór mionnscríbhinn a bheith ag gabháil le hiarratas chun an ceanglas sin a ligean thar ceal ina leagtar amach cén fáth nach féidir mionnscríbhinn den sórt sin a mhionnú agus ina ndeimhnítear go leanann an t-iarratasóir fásta de threoir a thabhairt d’aturnaetha an iarratasóra.
(4) Tagraítear do fhreagróirí thar ceann na bhfreagróirí do na hoibleagáidí pléadála faoi Ordú 84 Riail 22(5) agus don oibleagáid atá ar údaráis phoiblí i gcomhthéacs dhlíthíocht an dlí phoiblí nochtadh iomlán cothrom a dhéanamh (féach, mar shampla, Elsharkawy v. An tAire Iompair [2024] IECA 258 agus Carvill v. Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath [2025] IECA 84 maidir leis an dualgas iarrthóireachta ar údaráis phoiblí).
6. Pléadálacha
(1) Ceanglaítear le hOrdú 84, Riail 20(3) go bpléadáiltear forais bheachta, mar aon le sonraí agus fíorais a thacaíonn le gach foras; Ní leor dearbhuithe cineálacha (féach Babington v. An tAire Dlí agus Cirt, Comhionannais agus Athchóirithe Dlí & Eile. [2012] IESC 65 maidir le ceanglais phléadáil). Ní mór cineál agus dáta an chinnidh a bhfuil agóid á déanamh ina choinne a shonrú san fhaoiseamh atá á lorg. D'fhéadfadh neamh-chomhlíonadh ‑ a bheith ina chúis le faoiseamh a dhiúltú agus / nó iarmhairtí costais.
(a) Cuireann pléadáil iomarcach faoiseamh nó forais am cúirte amú agus d’fhéadfadh sé iarmhairtí costais a mhealladh.
(b) Sa bhreis ar fhaoiseamh trí certiorari/mandamus, féadfaidh iarratasóir faoiseamh dearbhaitheach a lorg i dtéarmaí forais dhlíthiúla phléadáilte ach níor cheart faoiseamh dearbhaitheach a éileamh ach amháin i gcás ina soláthraíonn sé sochar ar leith don iarratasóir nach gcuimsítear le horduithe certiorari/mandamus atá á lorg.
(c) I gcás ina bhfuil gá le síneadh ama, ba cheart go sonrófaí sa Ráiteas ar Fhorais na forais a shainaithnítear mar fhorais lena suitear gur cheart ordú lena gcuirtear síneadh ama a dhéanamh.
(d) Ba cheart roinn ar leith darb uimhir ‘Fíricí Ábhartha’ a bheith sa Ráiteas ar Fhorais ar leithligh ó ‘Forais Dhlíthiúla’.
(e) Ba cheart a lua go beacht sa Ráiteas Freasúra, i gcomhréir le hOrdú 84, Riail 22(5), gach foras freasúra, ina dtugtar sonraí agus ina sainaithnítear na fíorais nó na hábhair ar a bhfuiltear ag brath i ndáil le gach foras den sórt sin agus ina ndéileáiltear go sonrach le gach fíoras nó ábhar sa ráiteas ar fhorais nach nglactar leis (féach Elsharkawy v. an tAire Iompair [2024] IECA 258).
(f) Ba cheart ainmneacha aon abhcóidí a shocraigh iad a lua i Ráitis maidir le Forais/Freasúra.
(g) Má thagann iarratasóir mionaoiseach in aois, ba cheart deimhniú a fháil faoi Ordú 15, Riail 16 agus é a áireamh i leabhar na bpléadálacha.
7. Mionnscríbhinní & Aistriúcháin
(1) Mionnscríbhinní le haghaidh iarratas ex parte: Ní mór do gach iarratasóir fásta mionnscríbhinn a mhionnú ina leagfar amach na fíorais ábhartha go léir, a mhionnófar sula n-aistreofar iad nó a luaithe is féidir ina dhiaidh sin mura ligfear thar ceal iad le hordú (ní mór d'aon iarratas ar ligean thar ceal míniú a thabhairt ar an bhfáth nach féidir mionn a thabhairt agus a dheimhniú go leanfar de threoir a thabhairt d'aturnaetha).
(2) Teanga: Ní fhéadfaidh teisteoir mionn a thabhairt i mBéarla nó i nGaeilge ach amháin má thuigeann siad go leordhóthanach an teanga agus na foilseáin. Seachas sin, ní mór an mhionnscríbhinn a mhionnú i dteanga a thuigeann an teisteoir agus a aistríonn aistritheoir atá cáilithe go cuí go Béarla/Gaeilge. Má úsáideadh ateangaire níos luaithe sa phróiseas (e.g., agallamh alt 35), agus mura ndéantar mionnscríbhinn i dteanga iasachta a mhionnú i gcomhthéacs an athbhreithnithe bhreithiúnaigh, is gá a mhíniú, i gcomhthéacs, cén fáth nach bhfuil gá le mionnscríbhinn i dteanga iasachta. I gcás go mbraitear ar mhionnscríbhinn i dteanga iasachta, ní mór don aistritheoir mionnscríbhinn a mhionnú ina dtaispeánfar:
(a) an mhionnscríbhinn teanga iasachta mar a mhionnaítear í; agus
(b) an bunaistriúchán ar mhionnscríbhinn den sórt sin a dheimhníonn an t-aistritheoir a bheith cruinn (Ordú 40, Riail 18(1)–(4)).
(3) Is costais sa chúis iad costais aistriúcháin mura n-ordaítear a mhalairt.
8. Gach Ábhar Ábhartha a Chur mar Fhoilseáin
(1) Mura bhfuil sé mar fhoilseáin cheana féin, ní mór don mhionnscríbhinn forais d’aon iarratas ex parte cóip iomlán den ábhar ábhartha uile a chur mar fhoilseáin, in ord croineolaíoch (nuair is féidir), lena n-áirítear (de réir mar is infheidhme):
(a) an doiciméad tionscnaimh/na doiciméid tionscnaimh (moltaí chun cinneadh a dhéanamh; foirmeacha iarratais; fógraí achomhairc);
(b) gach aighneacht agus ábhar a chomhdaíonn an t-iarratasóir nó a chomhdaítear thar a cheann (lena n-áirítear nótaí agallaimh);
(c) téacs aon chinnidh ábhartha;
(d) fógra a thabhairt faoin gcinneadh;
i gcás gach cinnidh ábhartha atá beartaithe agus gach cinnidh cosanta/inimirce roimh ré a bhaineann le gach iarratasóir. Ní mór do na haistriúcháin cloí le roinn 7 den Treoir Chleachtais seo. Más gá, ba cheart iarrachtaí iomchuí a dhéanamh chun cóip iomlán den doiciméadacht ábhartha uile a fháil agus a thaispeáint sula lorgófar cead ón gCúirt chun imeachtaí athbhreithnithe bhreithiúnaigh a thionscnamh.
9. Iarratais ar Chead (Dátaí, Aighneachtaí Ceada & Riachtanais Ex Parte)
(1) Díreach ar pháipéir a chomhdú sa Phríomh-Oifig agus tráth nach déanaí ná am scoir gnó ar an dáta comhdaithe, ba chóir dáta chun iarratas ar chead ex parte a aistriú a iarraidh ar an gCláraitheoir Liosta trí ríomhphost, ag gabháil leis an Ráiteas ar Forais (i bhformáid Word). Ba cheart a shainaithint san iarraidh an tairseach ceada (substaintiúil/inlochtaithe), an príomhfhaoiseamh (e.g. certiorari/mandamus) agus cé acu atá nó nach bhfuil gá le síneadh ama.
(2) Déantar iarratais ar chead ar an Luan i dtéarma chuig an mBreitheamh atá i gceannas (nó chuig breithiúna sannta) ar an dáta a leithdháileann an Cláraitheoir iad. Féadfar ábhair phráinneacha a liostú níos luaithe os comhair an Bhreithimh Tearmainn (Luan/Aoine) nó os comhair an Bhreithimh atá i gceannas ar an Liosta Neamhghiúiré/Athbhreithniú Breithiúnach/Tearmann, Inimirce agus Saoránachta, nó os comhair aon bhreithimh atá ar fáil mura bhfuil an liosta sin ina shuí.
(3) Ba cheart aighneachtaí i scríbhinn ag céim an cheada a struchtúrú faoi cheannteidil mar seo a leanas:
(a) Eisítear;
(b) Fíricí ábhartha (stair agus stádas croineolaíoch, iomlán inimirce/cosanta, cros‑tagairt d’fhoilseáin, fíricí faoi dhíospóid tugtha faoi deara);
(c) Stair Nós Imeachta (cróineolaíocht ghonta le huimhreacha taifeadta/luanna; aon imeachtaí sibhialta/coiriúla a d’fhéadfadh a bheith ábhartha a áireamh; uimhreacha taifid achomhairc a sholáthar agus i gcás inar féidir tras-scríbhinn dheimhnithe/barúlacha dearbhaithe/tuarascáil dheimhnithe a fháil; ráiteas dearfach ina sainaithnítear imeachtaí ábhartha eile nó ina luaitear nach ann dóibh);
(d) Argóintí Dlíthiúla (ailínithe le saincheisteanna/forais);
(e) Ábhair Dhíobhálacha & Údaráis (aird a tharraingt ar fhíorais dhíobhálacha agus ar údaráis/reachtanna díobhálacha/CBAE/ECtHR;
(4) Ba cheart aighneachtaí i scríbhinn mar thaca le hiarratas ar chead a sheachadadh seacht lá roimh dháta an iarratais ar chead.
(5) Mionnóidh gach iarratasóir fásta mionnscríbhinní fíoraithe lena ndeimhnítear nochtadh na ráiteas/na n-aighneachtaí uile a dhéantar le comhlachtaí inimirce/cosanta; fírinne na ráiteas/na n-ionadaíochtaí agus na ráiteas i bhforas/i mionnscríbhinní; feasacht ar mhionnú éithigh; reiligiún (nó aon cheann/agóid faoi mhionn) agus modh mionnaithe; míniú agus tuiscint iomlán; an teanga/na teangacha a thuigtear.
(6) Daingneoidh mionnscríbhinn ar leithligh ó aturnae cleachtach go bhfuil alt 7 den Treoir Chleachtais seo á chomhlíonadh; míniú don iarratasóir ar oibleagáidí faoi Rialacha na nUaschúirteanna agus faoin Treoir Chleachtais seo agus ar thuiscint an iarratasóra ar an gcéanna; feasacht ar mhionnú éithigh; reiligiún agus modh mionnaithe i láthair an aturnae. Tá gá le tuilleadh fíoruithe le haghaidh aon dearbhuithe/ionadaíochtaí ina dhiaidh sin.
10. Ordú chun Cead a Dheonú agus Imeachtaí a Sheirbheáil
(1) Má dheonaítear cead, ní mór don iarratasóir (nó don aturnae ar taifead don iarratasóir) an ráiteas ar fhorais i bhformáid Word (bunaidh agus aon leasuithe) a sheoladh ar ríomhphost chuig an gCláraitheoir Liosta, agus chuig an gCláraitheoir ina shuí leis an gcúirt (más éagsúil). Ní mór é seo a dhéanamh faoi am scoir gnó ar an gcéad lá cúirte eile, mura n-ordaíonn an chúirt a mhalairt.
(2) Mura n-ordaítear a mhalairt, is iad seo a leanas na ceanglais chaighdeánacha:
(a) An fógra foriarratais tionscnaimh a eisiúint agus a sheirbheáil laistigh de 7 lá tar éis an t-ordú lena ndeonaítear an cead a bheith curtha i gcrích.
(b) Seirbheáil an freagróir/na freagróirí laistigh den tréimhse 7 lá sin ó dheonú an cheada (mura gcuirtear síneadh léi) leis na nithe seo a leanas:
(i) an ráiteas ar fhorais;
(ii) na mionnscríbhinní agus na foilseáin uile a úsáideadh ag céim an cheada;
(iii) aighneachtaí dlíthiúla i scríbhinn.
Ciallaíonn mainneachtain na ceanglais chaighdeánacha sin a chomhlíonadh nach mbeidh costais chéime ceada an iarratasóra inghnóthaithe mura n-ordóidh an Chúirt a mhalairt ag féachaint don chúis a tugadh mar gheall ar neamhchomhlíonadh agus d’aon dochar a d’eascródh as sin.
(c) Ba cheart an fógra foriarratais tionscnaimh a bheith in-aischurtha ag an tríú Céadaoin i dtéarma tar éis cead a dheonú.
(d) Forchoimeádtar costais an iarratais má chomhlíontar na coinníollacha thuas.
(e) I gcás freagróirí áirithe (e.g. Airí, Coimisinéir an Gharda Síochána, comhlachtaí Cosanta Idirnáisiúnta), ní mór gach seirbhís fhoirmiúil a dhéanamh ar an bPríomh-Aturnae Stáit (CSSO), ní ar an bhfreagróir aonair ná ar a oifig. Is é seo a leanas an seoladh ríomhphoist le haghaidh seirbhís leictreonach ar an CSSO: [email protected]. In imeachtaí lena n-ainmnítear an Binse Achomhairc um Chosaint Idirnáisiúnta, ba cheart Cláraitheoir an Bhinse a sheirbheáil ag: [email protected]. Ba cheart don iarratasóir mionnscríbhinn a chomhdú faoi Ordú 84, Riail 22(6) lena ndeimhnítear comhlíonadh na gceanglas seirbhíse.
11. Comhdú Leictreonach & Cumarsáid (Riail Aontaithe)
(1) Déan teagmháil leis an gCláraitheoir Liosta trí ríomhphost a sheoladh chuig [email protected] mura n-ordaítear a mhalairt.
(2) Ba cheart an méid seo a leanas a lua i bhformáid na líne ábhair agus aighneachtaí á gcur isteach nó orduithe á lorg: Teideal an cháis; an uimhir thaifid (BBBB #### JR nó de réir mar is iomchuí); dáta agus cineál na héisteachta (má tá sé socraithe); páirtí; cineál an doiciméid. Mar shampla:
‘Smith v. IPAT – 2018 1001 JR – Le haghaidh éisteacht shubstainteach ar 1 Nollaig 2018 – Aighneachtaí dlíthiúla i scríbhinn ón iarratasóir’.
(3) I gcás toiliú le hiarratais a scriosadh amach, ba cheart an chumarsáid a bheith in aon snáithe ríomhphoist amháin agus an dá thaobh ag toiliú leis sin, agus ba cheart an chumarsáid a bheith faighte faoi am scoir gnó an Aoine roimh Liosta an Chláraitheora ábhartha. Féadfar toiliú le hiarratais a scriosadh amach le horduithe ar chostais nó gan iad a chur in iúl don Chláraitheoir le linn tréimhsí saoire agus rialófar iad ar an gcéad suí eile de bhreitheamh ar an liosta tearmainn.
12. Páipéir a thaisceadh (Réamhchead agus Éisteacht Iomlán)
(1) Maidir le héisteachtaí ceada, ba chóir cóip bhog de phléadálacha agus d'aighneachtaí le chéile (agus ní píosa ar phíosa) a sheoladh chuig [email protected] 7 lá roimh an dáta sannta. I gcás liostaí urghnácha nó liosta Réamhcheada Aoine, tá feidhm ag an amlíne chéanna mura n-ordaítear a mhalairt. Mura dtaiscfear páipéir ceithre lá roimh an iarratas a liostú, d’fhéadfadh sé nach mbeadh an Chúirt in ann an t-iarratas a éisteacht agus d’fhéadfadh iarmhairtí a bheith aige sin ar chostais a dhícheadófar i leith aon láithris.
(2) Le haghaidh éisteachtaí iomlána, ba cheart cóipeanna boga de gach páipéar (pléadáil iomlán agus leabhair na n-údarás) a sheoladh roimh ghlaoch ar an Déardaoin sa tseachtain roimhe sin. Chun críche éisteachtaí iomlána inter partes, comhaontóidh na páirtithe inneachar birt lannaithe agus innéacsaithe ina mbeidh na doiciméid ábhartha uile (nó sleachta astu) is gá chun an t-athbhreithniú breithiúnach a éisteacht (an ‘leabhar éisteachta’). I gcás ina bhfuil níos mó ná 400 leathanach sa leabhar éisteachta, comhaontóidh na páirtithe ábhar an chroíleabhair. Déanfar an croíleabhar a chódú agus a innéacsú agus áireofar ann na pléadálacha, cóip den chinneadh agus/nó den bheart atá faoi chonspóid sna himeachtaí agus cibé doiciméid bhreise (nó sleachta astu) a mheasfaidh na páirtithe a bheith riachtanach chun críocha na héisteachta. Deimhneoidh gach páirtí (nó an t-aturnae a bheidh ag gníomhú thar ceann gach páirtí) go gcomhlíonann an beart éisteachta agus aon bheart lárnach ceanglais na míre seo.
(3) Ba cheart pléadálacha agus aighneachtaí i gcóip bhog a fhormáidiú in aon fhocal ‑inchuardaithe PDF amháin atá innéacsaithe i gceart (sábháilte ó dhoiciméad Word, gan scanadh). Is féidir le foilseáin ar mhionnscríbhinní a bheith ina scanadh, ach amháin i gcás nach féidir iad a shábháil ó Word. Ní mór gach doiciméad eile a shábháil ó Word. Ba cheart aon doiciméid nár sábháladh ó Word (i.e. foilseáin faoi mhionnscríbhinní) a chur faoi réir OCR (aithint optúil carachtar) i gcás inar féidir go réasúnach sula gcuirfear isteach i bhformáid PDF iad.
(4) Ba chóir páipéir chruachóipe a theastaíonn le haghaidh na n-iarratas ar chead a thaisceadh, nuair is féidir, sa Seomra Liosta ar an Luan den tseachtain roimh an tseachtain éisteachta (nó 12 meán lae ar an Máirt nuair is Saoire Bainc é an Luan).
(5) I gcás éisteachtaí iomlána, ba chóir páipéir chóipe crua a thaisceadh ar an Máirt roimh an nglaoch ar an Déardaoin an tseachtain roimhe sin.
13. Dul Chun Cinn Cáis Iarcheada (Liostaí Cláraitheora & Breithiúna)
(1) Tar éis cead a dheonú, is féidir an fógra foriarratais a chur ar ais chuig Liosta Iarcheada Tearmainn an Chláraitheora (Céadaoin) mura n-ordaítear a mhalairt.
(2) Ábhair a éilíonn rialú Breithimh (bainistiú cásanna, orduithe idirbhreitheacha nó orduithe críochnaitheacha), féadfar iad a liostú i Liosta Iarcheada Breithiúna (Aoine) ar iarratas chuig an gCláraitheoir; cásanna a aistriú freisin nuair a lorgaíonn ceachtar páirtí dáta éisteachta. Ina theannta sin, mura bhfuil an Cláraitheoir sásta go bhfuil na himeachtaí á gcur ar aghaidh chomh pras agus is ceart, aistreofar iad chuig liosta an Bhreithimh le haghaidh bainistiú cásanna. Féadfar imeachtaí a aistriú chuig Liosta an Bhreithimh má chuirtear ar atráth iad níos mó ná dhá uair gan aon dul chun cinn a dhéanamh gan míniú leordhóthanach a bheith ann ina leith sin agus d’ainneoin thoiliú na bpáirtithe iad a chur ar atráth a thuilleadh.
(3) Ba chóir iarratais ar dhátaí éisteachta a dhéanamh de ghnáth tar éis aighneachtaí i scríbhinn a mhalartú nuair atá siad réidh le haghaidh dáta.
(4) Mura bhfuil imeachtaí beo le feiceáil in aon liosta réamhcheada Cláraitheora, liosta Iarcheada Breithiúna nó liosta coinneála, ní mór do pháirtithe an cás a thabhairt láithreach chuig an mBreitheamh Iarcheada Tearmainn Aoine chun an t-ábhar a athbhunú agus a chur ar aghaidh.
(5) Déanfar ábhar a aistriú chuig liosta sealbhaíochta le cead iarratas a dhéanamh má mheasann páirtí nach bhfuil an t-ábhar iomchuí sa liosta sin agus gur cheart é a chur ar aghaidh gan fanacht go dtabharfar cinneadh i gcás treo-aimsitheora.
(6) Glaofar ar gach liosta coinneála go tréimhsiúil agus go tráthrialta chun gur féidir breithniú a dhéanamh ar dhul chun cinn chás an treo-aimsitheora nó ar fhorbairtí eile a bhfuil tionchar acu ar a iomchuí atá sé ábhair aonair a choinneáil i liosta coinneála. I gcás forbairtí práinneacha, ní gá fanacht leis an gcéad ghlaoch eile ar an liosta sealbhaíochta ach féadfar iarratas a dhéanamh chuig an mbreitheamh atá i gceannas ar an liosta tearmainn ina shuí ar an Luan nó ar an Aoine nó, in éagmais breitheamh den sórt sin, chuig an mbreitheamh a shanntar chun suí ar an Liosta Neamhghiúiré/Athbhreithniú Breithiúnach/Tearmann, Inimirce agus Saoránachta.
14. Páipéir Fhreasúra
(1) I gcomhréir le hOrdú 84, Riail 22(4), ba cheart an ráiteas freasúra agus an mhionnscríbhinn fíoraithe a chomhdú laistigh de thrí seachtaine ón bhfógra foriarratais tionscnaimh a sheirbheáil. Ar an gcéad dáta lua, féadfaidh an Cláraitheoir a chur ar atráth ar thoiliú chun ráiteas freasúra/mionnscríbhinne/socraíochta a thaisceadh. In éagmais toilithe, ba cheart an t-ábhar a aistriú chuig liosta an Bhreithimh. Féadfaidh an Breitheamh tréimhse bhreise a cheadú chun páipéir freasúra a chomhdú ag féachaint don údar a tugadh chun cinn maidir le ham breise a lorg.
(2) Ní gá mionnscríbhinn fíoraithe nuair nach bhfuil sa ráiteas freasúra ach trasnán; saincheist dlí a eascraíonn as fíorais/doiciméid an iarratasóra; nó pléadáil dlí a eascraíonn as fíorais taifid (e.g., am). Ní mór mionnscríbhinn a bheith mar thaca le ráiteas freasúra ina bhfuil pléadálacha fíorasacha dearfacha.
(3) Mar a tugadh faoi deara in alt 6 den Treoir Chleachtais seo, ceanglaítear le hOrdú 84, Riail 22(5), forais bheachta freasúra ina bhfuil sonraí agus sainaithint fíoras tacaíochta. Fíricí dearfacha sonracha/dlí ar a bhfuiltear ag brath (e.g., as am; dúshlán na comhthaobhachta; mainneachtain fíorais a nochtadh maidir le saoire a fháil; leigheas malartach; diúltú lánroghnach) a leagan amach go soiléir. Ba cheart don fhreagróir an bonn ar a ndearbhaíonn sé go bhfuil an tairiscint dhlíthiúil nó fhíorasach ar leith mícheart a shoiléiriú.
(4) D’fhéadfadh dícheadú chostais an ráitis sin a bheith mar thoradh ar thrasnuithe nó ar mhíchruinneas iomarcach atriallach.
(5) Má mhainníonn an t-iarratasóir an t-ábhar iomchuí go léir a thaispeáint (de réir alt 8 den Treoir Chleachtais seo) agus dá bhrí sin go gceanglaítear ar an bhfreagróir ábhar a thaispeáint chun aghaidh a thabhairt ar neamh-leordhóthanacht i bpáipéir an iarratasóra, féadfar costais aon mhionnscríbhinne freagróra is gá chun an t-ábhar sin a thaispeáint a ordú i gcoinne an iarratasóra agus/nó a n-aturnaetha ar iarratas ina leith sin.
15. Iarratais Eatramhacha, Idirbhreitheacha & Nós Imeachta
(1) Seachas faoiseamh urghaire, ní gá faoiseamh a chumhdaítear leis an alt seo a phléadáil sa Ráiteas ar Fhorais (ná sa Ráiteas Freasúra do fhreagróirí).
(2) Ba cheart iarratas ar fhaoiseamh faoin alt seo a dhéanamh trí fhógra foriarratais mura scaoilfidh an Chúirt leis an gceanglas. Ní gá mionnscríbhinní ar leithligh a thabhairt i gcás ina bhfuil fíricí bunaithe cheana féin nó ina bhfuil an tsaincheist dlíthiúil amháin.
(3) Mura bhforáiltear nó mura n-ordaítear a mhalairt, ní theastaíonn aon aighneachtaí i scríbhinn (seachas cead chun JR a lorg agus cead chun achomharc a dhéanamh).
(4) Is féidir iarratais idirbhreitheacha a chur ar ais chuig Liosta Iarcheada Breithiúna mura sonraítear a mhalairt. Féadfar faoiseamh urghaire práinneach a lorg os comhair an Bhreithimh atá freagrach as an Liosta Neamhghiúiré/Athbhreithniú Breithiúnach/Tearmann, Inimirce agus Saoránachta trí fhógra a thabhairt trí chomhfhreagras atá comhionann le tairiscint fhoirmiúil.
(5) I gcás ina gcuireann bac nó urghaire srian ar fhorfheidhmiú orduithe díbeartha, aistrithe, bainte nó eisiaimh nó a leithéid, is ar an iarratasóir amháin atá an dualgas fógra a thabhairt do Choimisinéir an Gharda Síochána (mar a threoraítear, e.g. ar an teileafón), agus cóipeáiltear fógra chuig an bPríomh-Aturnae Stáit. Tá oibleagáidí foirmiúla seirbhíse fós ann.
16. Leasuithe
(1) Ní mór aon phléadáil leasaithe a mharcáil de réir Ordú 28, Riail 9 le dáta an ordaithe agus lá an leasaithe (e.g., “Arna leasú lá … de bhun ordú an Bhreithimh … dar dáta lá … de …”.
(2) Maidir le hiarratais chun ráiteas ar fhorais/freasúra a leasú, ní mór dréacht marcáilte ina léirítear na leasuithe atá beartaithe a bheith ar fáil don Chúirt agus don pháirtí eile roimh ré. Éilíonn iarratais chun ordú a leasú (riail duillín nó eile) dréacht-ordú arna leasú arna thabhairt roimh ré.
17. Aighneachtaí Dlí Scríofa (Formáid, Uainiú & Hipearnascadh)
(1) Ní mór do chleachtóirí an Chúirt a chur ar an eolas faoi chinntí ábhartha, lena n-áirítear údaráis cheangailteacha/dhíobhálacha agus an reachtaíocht is infheidhme (féach Cód Iompair Bharra na hÉireann §5.19 agus mír 4.6 de Chód LRSA).
(2) Mura n-ordaítear a mhalairt, seolfaidh an t-iarratasóir aighneachtaí chuig an bhfreagróir/na freagróirí laistigh de thrí seachtaine ó pháipéir freasúra a fháil agus seolfaidh sé leagan Word (ní PDF) chuig [email protected] don Chúirt. Déanfaidh an freagróir/na freagróirí a n-aighneachtaí a sheirbheáil agus a sheoladh ar ríomhphost laistigh de 3 seachtaine tar éis aighneachtaí an iarratasóra nó cibé tréimhse ama eile arna socrú ag an gCúirt a fháil. Glactar leis nach bhfolaíonn aon ordú le haghaidh costas costais costais na n-aighneachtaí a sheachadtar de shárú ar sprioc-amanna mura n-ordaíonn an Chúirt amhlaidh go sainráite.
(3) Áirítear sa struchtúr tosaíochta (a bhaineann le gach aighneacht) na ceannteidil a léirítear le haghaidh aighneachtaí i scríbhinn ag céim an cheada (féach roinn 8.2 den Treoir Chleachtais seo).
(4) Ba cheart do fhreagróirí, i gcás inar féidir, ceannteidil agus seicheamh an iarratasóra a leanúint agus féadfaidh siad Saincheisteanna Breise/Ailtéarnacha, Fíricí, Stair Nós Imeachta a chur leis de réir mar is gá.
(5) Ní mór gach aighneacht a bheith sínithe ag abhcóide a shocraigh iad; ba cheart tagairtí don dlí cáis/reachtaíochta a hipearnascadh le foinsí a bhfuil rochtain ag an bpobal orthu nuair is féidir (e.g. irishstatutebook.ie, courts.ie, bailii.org).
18. Teorainneacha Ama ar Aighneachtaí ó Bhéal
(1) Mura n-ordaíonn an Chúirt a mhalairt, ceadaítear 10 nóiméad in aghaidh an pháirtí d’iarratais idirbhreitheacha/nós imeachta, lena n-áirítear cead achomhairc nó costais (féadfaidh an t-iarratasóir am freagartha sonraithe a fhorchoimeád). I gcás éisteachtaí substainteacha, leithdháileann an Chúirt am ar iarratas ar dháta agus d’fhéadfadh sé go mbeadh ar chleachtóirí an t-am atá á lorg a dhlisteanú agus a gcásanna a chur i láthair go héifeachtúil agus gonta. Táthar ag súil go gcloífear go docht le leithdháiltí ama. Baineann iarmhairtí le mainneachtain déanamh amhlaidh, lena n-áirítear moill ar imeachtaí a thabhairt chun críche agus ar chostais, de réir mar a ordóidh an chúirt.
19. Glaoch Déardaoin
(1) Ní mór do pháirtithe a bheith i láthair sa Liosta Ghlaoigh Neamhghiúiré/Athbhreithniú Breithiúnach/Tearmann, Inimirce agus Saoránachta le haghaidh ábhair atá liostaithe ar Mháirt-Aoine ina dhiaidh sin agus a chur in iúl an bhfuil an cás ag dul ar aghaidh (féach HC 79).
20. Oibleagáidí Ginearálta Cleachtóirí
(1) Ní mór d’aturnaetha fanacht i dteagmháil éifeachtach le cliaint. Má thagann deireadh leis an teagmháil, déan iarratas go pras chun teacht as an taifead. Ba cheart fógra a thabhairt don CSSO sula ndéantar aon iarratas ar éirí as an taifead ionas gur féidir, más iomchuí, iarratais ar scriosadh amach ar mhaithe le hionchúiseamh a dhéanamh ag an am céanna chun úsáid éifeachtúil acmhainní na Cúirte a áirithiú.
(2) Ní mór do chleachtóirí seiceáil le haghaidh leasuithe reachtúla agus iad a chur in iúl don Chúirt.
(3) Nuair a aimsítear earráid i mbreithiúnas/ordú laistigh den duillín, cuirtear é sin in iúl don Chúirt go pras trí ríomhphost a chur chuig an gcláraitheoir agus tríd an taobh eile a chóipeáil. I gcásanna conspóideacha, ba cheart earráidí a ardú sa chúirt oscailte a luaithe is féidir.
(4) Chun a bheith curtha le liosta cúrsaíochta ríomhphoist fhógraí ginearálta an Chláraitheora, ní mór do chleachtóirí seoladh ríomhphoist suas chun dáta a sholáthar.
21. Páipéir a Tharchur i gcás ina ndéantar Neamhdhleathacht Fhéideartha a Nochtadh
(1) I gcás ina nochtann na páipéir forais le bheith in amhras (mar shampla) faoi phósadh áise nó faoi chion a bhaineann le hinimirce nó go bhfuil ráitis bhréagacha nó mhíthreoracha déanta d'aon ghnó ag teisteoir/finné, féadfaidh an Chúirt a ordú don pháirtí eile nó don Phríomh-Chláraitheoir na páipéir agus aon bhreithiúnas a tharchur chuig an nGarda Síochána, gan dochar d'aon chumhacht eile de chuid na Cúirte.
22. Cead chun Achomharc a Dhéanamh
(1) Déanfar iarratais faoi alt 5(6) den Acht um Inimircigh Neamhdhleathacha (Gáinneáil), 2000 (arna leasú le halt 34 den Acht um Cheadanna Fostaíochta (Leasú), 2014) ar fhógra a thabhairt don fhreagróir laistigh de 28 lá ó fhógra ó bhéal nó go leictreonach faoin gcinneadh, chuig an mbreitheamh a chinn na himeachtaí, roimh chríochnú an ordaithe mura n-ordaítear a mhalairt.
(2) Ní mór tacú le hiarratais trí aighneachtaí i scríbhinn ina leagtar amach téacs beacht an phointe/na bpointí dlí atá beartaithe a bhfuil tábhacht phoiblí eisceachtúil ag baint leo agus ina mínítear comhlíonadh na gcritéar. Seirbheáil aighneachtaí 7 lá ar a laghad roimh dháta na héisteachta; féadfaidh an freagróir freagra a thabhairt laistigh den tréimhse 7 lá sin.
23. Neamhchomhlíonadh
(1) I gcás go mainnítear an Treoir Chleachtais seo a chomhlíonadh, féadfaidh an Chúirt aon ordú cuí a dhéanamh, lena n-áirítear ordú lena gcuirtear ar atráth nó lena scriostar amach iarratas agus/nó orduithe maidir le costais i gcoinne páirtí mainneachtana; costais i gcoinne aturnae mainneachtana faoi Ordú 99, Riail 6; costais aturnae agus cliaint a dhícheadú faoi Ordú 99, Riail 7; agus/nó costais páirtí ar éirigh leis ar shlí eile a dhícheadú, de réir mar a chinnfidh an Chúirt
An Breitheamh David Barniville
Uachtarán na hArd-Chúirte
14 Bealtaine 2026
